Saturday, 25 May 2013

KA HRINGNUN LAMTLUONG HRAW TE HI


Tulaia ka umdan le ka thiltuok hin tamtak a min ngaituo tir nghe nghe a. Thiemnaw inchangna ngawtin ka sipa, thawthei hlak chu ka nei bawk si nawh. Ieng po khawm nisien thil dang hril sap ta loin a thupui a lut chawr el tang ka tih.

Kum 2007 in Pawl 9 ka thaw a. Hi kum hi ngaizawng ka nei na hmasatak a nih. Kan hostel a chun a hung um ve a, ka hmutak ni anthawk in keia danglamna lientak a um ta a. Ka hawiher le ka khawm nghat khawm a dang ta hle. Ka vawikhat neina ding a ni leiin ka lan zak em em a, iengkhawm ka la hril el nawh. Then le ruolhai zarin 17 March, 2008 in ka dit ti chu a hung hriet ve ta a.  April 2 zan dar 9:30 tlumte tlira ka lo tlir hlak chuh a tak ngei a lo inching ta a nih. Ka zaksiet leiin kan inbiek khat em em a, ka tawng an rang bawk leiin ka hril khawm a hriet tha ngai nawh(hahaha). Sienkhawm hlim em em in thla iem a ni chen chu kan in ngaizawng hman a nih. September 10 in ka hmangai em em chun thena biethu a hung tiem el tah a, um ngaina hrie loin zana hin ka tap rawng rawng el hlak a nih. A mi thena san hlak a mi hril bawk si naw, ka vawikhat neina a ni bawk leiin tuor thiem intak ka ti hle. Khuonu ruot a lo ni si. Vawitam kan dawn hnung khawmin dawnzai a mi rel si nawh, a van tak ngei de aw khang hun lai kha. Naupang te el ni langkhawm namenin a pur ka do nawh. Zanmu tuorem khawm an tak thei hle. Sienkhawm ka suklang ngai thak nawh. A mi the leiin ka cher naksapa ka cher nawk zuol a. A ru khat ang tho ka nih.

29 May 2009 in Pathien zau chauin Pawl sawm Letter Mark pali hmuin ka pass ve a. Kaina ding kan saikar lai zingin ka pa’n Hringchar khawpui a kai din a mi suktluk pui ta a. Sienkhawm ka lawmna a famkim thei tak tak nawh. Nitin in a thar a tharin kan ngaina a zuol a. Nikhat chuh ka beidawng luotin a ruolnu kan dawn tir hlawl el tah a. Kum 2 sunga dawnzai rel el naw kha thudik le thudik naw chuh ka hriet nawh, a hung hril ta a. Ka hrietin ka tap zawi zawi a, hostel a um ka ni leiin ka ruolhai mi hriet kan lau taluo leiin damti a ka tap ka ti chuh muolpho rak khawpin ka tap suok hlawl a nih. Ka bienga mittui tui annga far ti lang khawm an khel kher ka ring nawh. Mi tawngbau awiin maw a mi lo the, ieng dinga kei min dawn lova hienga a mi siem am a na ti’n ka ngaituo a, thiemnaw kan changtir tum po leh zawng tuor aiin ngauin a tuor an ti ang deuin kei intak ka ti lema, mak ve tak a nih. Theinghil ka tum po leh ka hmangaina le ka ngai a zuol deu deu a, thawthei hlak ka nei ta si nawh.  Hlimlaini hai ka dawn kir changin a rang vaina ding chau a lo ni el ta si. Ka van rieng ngei de aw!!!

A law ngaina ka hriet ta naw leiin 11 le 12 ka thaw sung ngaizawng pahni ka nei ve a, sienkhawm hlimna tak tak a mi pek thei nawh. A tawpa an lungril na takin ka siem ta lem a. Vawizan hin hmu phak naw lang cheu khawm in ngaidamna ka hung ngen mawl mawl cheu a nih. Ieng dinga inlungril sukna tu ding chaua lo um el am ka na ti’n ka ngaituo tawp thei ngai nawh ti hi mi lo hriepui mawl ro. Thiltha le iengkima in mi lo bawisawmna kawnga lawmthu hril ding tam tak ka nei cheu in kuoma. In lunngril na taka ka lo siem cheu kha keima ah ka lo inbel thei naw lei ana, amiruokchuh vawizan hin kan bel thei ve ta a, in lo pal ram kha ka chana ka hei inbel meu chuh um ngaina ka hriet nawh. Iengpo khawm nisien Pathien hming tak meuin mi ngaidam lul ro. Ka neka tha khawm la hmu ngei ka beisei el khelah la hmu ngei bawk in tih.

TDC zawm dingin Ghy ah ka um nawk ta a. Kum 5 hnunga  chena ka la theinghil theilo nu, theinghil thei lo ding khawpa ka ring kha mak takin September 9, 2012 in a lo dam nawk der an tah. Ka tawngtaina Lalpa’n a dawn ka ti naw thei nawh. Ka hnina kha a mi sukpuitling pek leiin hringnun thara leng ang deua kan ngai lai takin hriet naw Karin Dec 11, 2012 in natna hrik pai ang deuin ka na ta a. Thawthei hlak ka nei si nawh!!  A va sawt naw ngei de aw!! Ieng dinga hlamzui hmanaina hi ka tuok el am a na tia kan ngaituo lain 11 le 12 kan chuk sungai  x le y( name changed) chunga ka I lo thaw kha ka chungah a fu ta ni’n ka hriet a, tuorna hle lang khawm hi ngei hi a nih mi hnemtu chuh.

Kawng khata ngaituo chun ieng dinga hlamzui hmangaina ka tuok nawk el am a nih ti ruok hi chuh hrietthiem harsa ka tih. Khuonu ruot a lo ni el ta si. Ka lampui pik tak hi ieng chena la pik ding am I na?? A eng sawt naw ngei de aw!! Eng dinga I mi phal naw reng am a nih?? Hringnun lamtluong hraw harsa ka ti ngawt el. Hnemtu ding in um hlawl naw maw?? Chelban boa um hi antak ngei de aw!!

Emily Bronte in a poem “: Remembrance” a chun hienghin a lo zieka “ 15 wild Decembers From those brown hills have melted into spring
Faithful, indeed, is the spirit that remembers After such years of change and suffering”. A tleirawl laia a hmangai takin fam a chang  leia a phuok a nih. Keikhawm iengza Dec am a na purdo a ka um nawk ding hi?? A van tak ngei de aw Hringnun!!

KA LAWMNA BEK BEK



North Cachar Hills Autonomous Council MAC election nei hun ding le nomination file hun ding ka hriet le inruolin zanmu tuorem lo khawpin ngaituona ka neia. Ka piengna-Harangajao a ram le leilung min inhawi ti naw hai sienkhawm ka ta ding chun khawvel vanram a ni ringawt a nih. Lekha inchukin Ghy khawpuia um lang khawm ka lungril umna chu Harangajao bawk a ni nawk hlak. Min khawvel changkangna tieng an pan po leh kan vangkhawpui ruok chu Old Stone Age tieng a hmasawn tlat. Iengpo khawm nisien a thupui a lut chawr el tang ka tih.

Nomination file ni a hung hnai deu deu, ka lung anrim deu deu. Tu tum aw an ngir ding, India sawrkar in Right to Franchise a mi pek hi phingpui vawikhat vawihni inhawitir na ringawtin kan hmang rek el dim ti ngaituona’n ka sipliem a. Nomination File ni a hung tlung zet tah, ka I lo ti tak chu a hung tlung tah. Thawthei hlak ka nei bawk si nawh, ka theisun chuh ka sung le kuohai hrilvar chau anta ti ka hrieta, namenin ka lo sawl nawh. “ Money can buy everything except life” hi thu hin ka nabenga dar angin an ri tawp thei nawh.


Sap sumdawnghai Britain rama inthawk hungin kum 200 lai zet India an thuhnuoia an lo sie a. An inlal sung po po India neina an ram changkang na dingin an hmang char char a, a ram le leilung chu suk hmasawn nekin an suk pasie lem. An ni hlawkna naw ding kha chuh thaw kuok hrim an nei bek nawh. Asan bulpui tak chu a ram mi an ni naw lei kha a ni tak a nih. Mani u le nauhai hman hmangai intak ei ti nak laia British Sorkar khan India a lo hmangai naw ding reng a nih.


Kan constituency 25 Lower Kharthong khawm mi 3 in nomination an hung file ve a- Ngamrothang Hmar, Lallawmtan Lungtau, Ropui. An in CANDIDATE nasan ruok chu pakhat khawm ka hriet pui nawh. Ram le hnam hmangaina leia sukchangkang/hmasawn nuom, mani phing sukbel nuomna leia in Candidate an ni??? An manifesto a chu chu kha kha thawng ka tih ti chu anhril ve a. An bau an kuo lei chaua an hril am an lungril ruk taka an ti??? Ka hriet ve der nawh.


Pu Zuol an lal lain changkangna ding awm chuh an hungin lang vuot a, sienkhawm tak chang ram ruok chu a va vang kher el!! Buolmuol Bagan a road chu an hung siem ngeia, fur a hung niin vadungte ti thei khawp hielin a um nawk. A mipuihai kan tha taluo lei, a agent hai lei, Pu Zuol a lei, ama chungah hai lei, Office a thawktu hai lei- tuhai lei am a ni ruok chuh ka hriet nawh. “Hmar tlangpui an thim” Pu Thangngur in a ti le khan tekhi thei a ni am aw??? Ni mei a tih. Pu Zuol hi a biel mi le sa ngei nisien khawm changkangna ding ruok kha chu a va vang de!! Tak changlo changkangna el chau a lo nih.


Pu Lallawmtan le Pi Ropui hi a biel mi le sa chu an ni naw tawp. Ieng leia an hungin candidate am ti ka lo ngaituo laiin Jinam valley a min hriet suok tir rum rum a. Jinam Valley hi NC Hills a Hmar nauhai Jerusalem ti’n ka lo ko ve hlak a, sienkhawm vawisun ni chen hin a ram le leilung thautui chu British Sorkar ang deu khan ram dang mi’n an la sawrdawk pei. Tuhai thiem naw am a na??? A thlangtu mipui hai lei am an Candidate hai ??? Ka hriet lul nawh. Vawisun ni chena a la tlinghai hi iem ana an thaw??? Nang le keia sie le tha hrietna an tah. A tu khawm ka dem nawh ana chuh mani phingpui lo ngaituo leia a mipui hai khawvel puotienga an la sie ruok chu dem thei pa tawpin ka dem. Zani ela an thlangtling pa Pu Khawbung hi te?? A ram le leilung mi ni lo, tuolpui mi le sa ni bawk si, iengleia a zun candidate am a na?? Ka hriet ta naw bak el. A biel mi le sa in candidate an um si a, piengna ram hmangaitu ding ieng leia an tlangtling naw el am a na??? Sum nei naw lei, Politically not fit, mipui dit naw reng reng lei, a lo tling khawma chem mawl ang- ieng lei tak am a ni??? Ka hriet lul nawh. A biel mi le sa Candidate pa- a ram le leilung hriechiengtu hin hmangaina tinreng in a hmangai awm vei leh, mani pienga le murna hmangai naw tu chu tawngsie phur thlak a nih. Iengpo khawm nisien a tling tling tak chu mani hmasiel lo dingin ka ngen mawl mawl.


Harsatna in iengkim thaw an huom an lo ti angin Campaining tan a ni char anthawk khan Congress Candidate nekin Independent han ri an nei ti ka hriet chu siemtu kan tum nuom hiel a nih. A dit dan ang taka siem ei ni si. Ngamrothang- kum sung khan a field a lo siem char char a, harsatna le buoina tuoktu a I lo thangpui hai kha anphatsan tu an ni el am an ta aw ti ka ngaituo a, harsatna lei a ni leiin tukhawm ka mawsiet ngam nawh. Election tawm ela ri hung nei phut, sum senga ri hung neihai kha dem thei pa tawpin ka dem. Buolmuol Bagan a RPF camp ramhnuoimi han an hung ambush tum khan khawtiem an um zo??? Nu le nau thlaphang takin an um lai thlamuongtu ding pakhat khawm an um nawh. In candidate tum an ni si chun long term plan neiin hung ta raw hai seh. Thawk le khata sum anhung dehawn po po kha harsa ngawi ngawi hai kuoma an tlawnin semhai sien thiltha thaw an ni awm veil eh. Mi thenkhat zu le sa chenna ding ringawt a anhmang kha chu a va hei pam lawm lawm, ram le hnam suksietu el chau an lo nih. Politically minded nei naw hai chu hung lul tan aw ro.


Sipai laka mi vengtu, damnaw Haflong a buoipui ngaihai lo buoipui tu, tulna le mamawna a lo thangpui hlaktu, ka sawl e ka kham e ti loin mipui kan kuoltu MAC a ni naw lai khawmin- mi anga sumhnar nei lel lul chu an nawh, sienkhawm a thei ang tawp tawpa mipui a lo samdawl na kha a ra ei inkhumtir leiin vawisun hin Lower Kharthong mi le sa hai pop o kuoma ka lawm takzet. Lower Kharthong a thautui hung sawrdawk tum ringawt hai, neina lei ringawt a ri hung nei phut hai kha ei vote hlutak ei lo pek naw leiin ka lawm takzet. Ei PM Manmohan Singh khawm ASSAM Rajya Sabha MP dingin vawili zet a lo ni ta a, tulai hnai el khan a vawinga dingin nomination a lo file nawk tah, Rambung thuoitu meu hmana a constituency ieng thaw kuo lo chun a ram mi naw hai chun hmangaina tak tak an nei ding am a nih???


Ka u le nau, sung le kuo, then le ruol, Lower Kharthong mipui po po ramdang mi han an mi thuoi ding ditnaw a, a ram ni ngei, mipui hriechiengtu ei tlang thling leiin inchunga lawmthu hril ruollo ka bat. Hmatieng khawm ei ni laia mi ngei mi thuoitu thlangtling nawk ding ka hung fielsa bawk cheu.



DANIEL LUNGTAU
25 MAY, 2013

Saturday, 15 December 2012

THE ACT THAT CAUSE ME TO SUFFER

Mi anga ziek thiem ni ve naw lang khawm tulaia ka tuok leh ka lel pui a ni leiin lo theilo a ngaiin ka hung thai dawk ve el an tah. Baua eiin hril ruok chun insel inhalna a suok nuoma, sienkhawm ziekfung hmanga ziek chuh tu le khawm eiin sel ngai naw a, inrem takin ei um bawk. 



30, May 2011 in Ghy khawpuia thiemna runsang inchuk dingin ka um tan tah a. Vangduoi tlak takin ka ti naw ang taka ka um ta leiin BA 2nd  semester chuh sunzawm ta loin ka lo chawl el tah a. Ka sang exam ding a ni leiin venga fe el loin ka umpui a, hieng hun lai tak hin Sikpuiruoi cum Welfare Meet hmang ding thu ka lo hriet ve leiin keikhawm ka chantawk a ding chun ka phur ve khawp el a. A ni a hung tlung zet chun phur deu saiin ITA Centre, Machkhowa chu ka pan nal nal ta a. Hi ni hi a nih ka hringnun anher danglam tanna ni chuh. Sms a ka unanu ka lo in sms pui hlak chu țhen le ruolhai zarin a tak ngeiin kan in chibai a. Mi zaksie tak ka ni leiin a sakhmel chu ka en hranpa chuong nawh. A chanchin kim taka ka hriet hnungin mi mei mei ni lo, lekhathiem le mi lungril lien tak a ni ti chu ka hung hriet vețan ta a nih. Hun hung fe peiin a mizie ka hung hrietchieng deu deu a, a felzie le lungril puitling na chie ka hmu ve lat. Kawng dang dang anthawk ka en khawmin a fel famkim vawng.





Iem a ni chu a hung um tan ve ta a, nisienlakhawm infatuation ni pal a ti kan lau leiin iengkhawm chu hril chuong loin ka la toțawk țawk a. October ni 15 chen en ka ta, chu zova a la um a ni chun infatuation el niloin a tak tak pa ni ngei tang a tih ti’n thutlukna ka siem nghe nghe a. Session thar a hung tlung tah, keikhawm kan chukna kumkhat chawl ka ni ta leiin college dang dang ka kai theina ding awm ka lo saikar ve a, a tawp taka B. Borooah College ah admission lain ka kaina ding chu ka sukfel tah a nih.



Session thar a hung tlung mek, ka sungrila um chu to pui thei ta lo khawp dingin a hung ințhang lien tier tier a, Vawikhat ip hmin a lo chan ka ni ta leiin tutațum ruok chuh chan kan lau ta leiin huphur sa sa in ka chang chang ka chang ti’n Tarik 14, Aug( Sat) in ka hmangaina chu ka lo hril ve ta a nih. Kha zana ka umdan hai ka hei thlir kir chun khuosawt na ding chau a lo ni el ta si a, țapna ruom mi’n hrawtirtu chu a ni el an ta hih.



Hung hung fe peiin September 9 in ka lo nghakhla tak chu ka ta a lo ni der tah. Thlakhat chu inrem takin hun kan hmanga, a thlahnina a hung invawi tan ni anthawk chu ka beisei naw ang takin insel inhalna’n hun hlu tak el hai kha ka lo hmang lem ta a nih. Insirin țap lang khawm kha hun hlu tak hai kha kokir thei anta si nawh. Kokir thei changsien ka va nuom ngei de aw!!!





Tarik 11, Dec, 2012



Hi ni hi a nih ka damsungah ka thilthaw leia hmangaina khawm changzo ta loa ka um ni chuh. Ama chuh a unaunu hai gas la va enkai dingin a suok a, a buoi em leiin inbie țha hman loin ka fe san ta a nih. Nikhatnia thil tlung kha ka la hriet zing leiin a tak le a tak naw en tum na in ka ruolhaiin an mi ko ti’n ka hril pek a, a lungril puitling leiin țawngbau țha taka mi chain inhawi taka um di’n a mi hung incha nghe nghe a, sienkhawm thudang tieng dei herkawiin ka sms tah a, inhrietthiem nawna leiin huphur hle lang khawm mangțha ti a lo țul el ta si.





Ka khelhril leiin damsungah thiemnaw min changtirtu ding chu ka hringnuna a lo pieng der an tah. Lalbieklien in

“Aw hmangaina mi sukriengtu,

 lungngaina chau aw hmangaina,

Vangduoi hi ni ka chantawk” a lo sak kha ka chunga ka nuom le nuom naw thu ni loin a lo tlung der an tah. Iengdinga ka lo thaw kher am a na?? I kuoma ka vawikhat khelhril na’n chelban boa ka um el hih val lungmawl hin hrietthiem harsa ka ti!! Insirin țap rawng rawng lang khawm a țhangkai ta si nawh. Ko kir thei nisien thudik hrilin inrem takin ei la um ding vei le maw Nau.



Shakespeare in “Sonnet 65” a ziekna a chun “ That in black ink my love may still shine bright” a lo ti a, keikhawm ka hmangaina che hi ka thi hnunga khawm ziek ngeia um a ni leiin par ang la vul ngei ka beisei.



I ti naw zawng ka lo hril pal a ni chun mi ngaidam lul raw aw Nau.



Monday, 18 June 2012

Hringna nei thilthawtheina.

Sakhuo bul (in ṭanna sakhuo) zuituhai chun hringna nei tamtak amani, hringna nei thilthawah ringna neiin an biek hlak a. Pathien biek dan dinga siem ang dungzui chun an biek nawh. Hrietnawhai tiin an biek lem hlak, ringdan tlangpui an nei hai chu hienghai hi an nih:

Animatism: Ram sahrang le rul hin chawlna hmun bik an nei hlak a, sakei chu thingtluon chungah a bawk hlak a, chu a bawkna thingtluon chun sakei thilthawtheina chu nei dingin ringna an nei tlat a nih. Chun, thingtluon chu dil mawngah lo tlalut dai ta sienkhawm sakei thilthawtheina chu thingtuma chun um zing dingin an ring a, mi tuidilah a lo tla chun thingtum chun lo manin, sakei hratna hmanginlo fa zo el dingin an ring hlak. Hiengang ringdan hi Animatism an ti hlak. Chun, fanghma chungah rul a lo invak chun a fanghma khan rul tur a lo hip a, a kha hlak ti an ring.

Totemism: Hnam dang danghai chun ramsa dam, vate dam, tuia thilhring dam le a dang danghaihin mihriem le inlaichinna neiin an ring a. Chu chu Totemism an tih. Hnam thenkhat hai chu ramsa le vatehaia inthawka hung suok niin an ngai. Ramsa thlaa hung suokhai chu Totem hnam tiin inbuk an nih. Hnam thenkhat chun Totem chu pathienin an biek a, amiruokchu, ṭhenkhat chun an totem chu ṭitna le inzana inthuktak nei sienkhawm an biek ve nawh.

Metamorphosis: Mihriem hi ramsa amani, vate amani le thilhringin an hung inchang thei ti ringna hi Metamorphosis a nih. Chuongang bawkin thilsiem danghai khawm mihriemin an inchang thei ti an ring bawk. Hnam ṭhenkhathai ringdan chun mi ṭhenkhat hi sakeiin an hung inchang thei a, an mamaw ang dungzuiin mihriema khawm an hung inchang nawk thei a nih.

Lycantrophy: Hi hi metamorphosis le anhnai hle. Damnawna amani, hri amani leiin miin ramsa amani vate amani nia inhriet tlatna a nei thei a. Chuong mihai chun an ringna in ramsa anga midang suknat tumin an bei rawp hlak a nih. Chuongang inhrietna chu tui dawnlo dinga ser an lo dawnnaa inthawk dam, midanghai pathien biekna hmun sukpawrche naa inthawk dam le dawia inthawkin nei thei a nih.

Fetishism: Thil thenkhatin thilthawtheina amani thlarau amani neiin an ring a. Fetish chu vate tin dam, vate thal dam, arhmul dam, lung dam, thingtum dam le a dang dang an ni hlak. Thilthawtheina umsa chu hmangin mihai chun hlawkna an hmu hlak. Fetishism ei ti chu dawithiemin dawi a thawna dinga dawi hmawl a hmang hlak ang hi a nih.

Animism: Mihriemhai neka thilthawthei lem, thilthawtheina danglam tak umin ringna a um hlak a. Chuongang thilthawtheina nei chu thlarau amani huoi amani an nih a, chuonghai chun thil dang dang an umchil hlak niha ring a nih. Vadung, tlang, thing, puk, dil, lungpui le rawl insang dam hi umchil dinga ring a ni deu tak. Chuong thilhai chu ti le inza an ni hlak a. Chuong an umchil thilhai chun thilthawtheina hmang theiin an ring hlak a nih.

Friday, 1 June 2012

Don't Waste Time with Regrets



“Look straight ahead with honest confidence; don't hang your head in shame.” (Proverbs 4:25 TEV)

You don't need to walk around carrying a load of guilt. The Apostle Paul says, “Yes, all have sinned; all fall short of God’s glorious ideal; yet now God declares us ‘not guilty’ of offending him if we trust in Jesus Christ, who in his kindness freely takes away our sins” (Romans 3:23-24 TLB).

God wants to forgive you. Imagine a giant blackboard with all of your sins written across it; God comes along with a giant eraser and erases it all. It's like an Etch A Sketch: You turn it upside down, shake it, turn it back up, and the slate is clean. God’s forgiveness is the same way, and that's good news, isn't it?

But we need to accept God's forgiveness. We may know about God's forgiveness intellectually, but we have to believe it, deep down inside, accepting in faith that it is true — because it is!

One thing that often blocks us from accepting forgiveness from God is that we are unable to forgive ourselves. You need to forgive yourself for your past failures and sins, for the habits and hang-ups that led you to sin. Forgive yourself! God teaches us, “Look straight ahead with honest confidence; don't hang your head in shame” (Proverbs 4:25 TEV).

Have you ever committed a sin and asked God to forgive you, and even though you know he's forgiven you, you still feel lousy? What do you do in that situation? Do you go back and ask him to forgive you again? Do you confess it over and over again?

No. You only have to confess a sin one time, and it's forgiven. But you may have to forgive yourself a hundred times and say it over and over until it sinks in: "God's forgiven me. It's over.”

Still, we want to keep reminding God of things he's already forgotten. Someone once asked Eleanor Roosevelt, “How did you accomplish so much with your life?” She responded, “I never waste time with regrets.”

Don’t waste time with your regrets. Accept God's forgiveness, and forgive yourself.

Talk About It

What is it that you need to forgive yourself for today?

Do you ever picture God keeping track of all your wrongs? How does that affect your ability to accept his forgiveness?







Hindu hai kut thenkhat

Hindustan rama um ei ni leiin an Kut ropui thenkhat ka hung thaidawk ve a nih.

DIWALI: Diwali hi Hindu kut ropuitakhai laia pakhat a nih a, September-October thla sunga ni 5 zet awh a hmang hlak a nih. Hi kut hi Var kut tiha hriet khawm a nih. Hinduhai ringdan  chun, hi hun sung hin an pathiennu Kali chu a pieng a nih. Chun, a pahninaa chun an pathien Lapa Vishnu nuhmei Laxmi chu a zuituhai in po po a sir hlak niin an ring. A nithum ni chu kut ni ropuitak a na, , Kali Puja/Laxmi Puja an ti hlak. A nili ni chu Vishnu in Bali a hnena ni inchikna dinga hmang a ni hlak. Hi kut sung hin Lal Rama chu hnawthmanga a umnaa inthawkin ama ramah a hungkir nawk a ni leiin chu hrietzingna dinga hmang hlak khawm a nih.

HOLI: Holi kut hi March-April thla vanglaiin an hmang hlak. Holi ti hi 'Holika' tiha inthawka laksuok a na, ama chu meia lawn thei dinga thiemna inneitir a nih. Lal Hiranyakasipu inlal laiin, a khuo le tui haiin ama chu pathien anga be dingin a phut a, amiruokchu a naupa Prahlad chun a biek nuom nawh a. Chuleiin, ama chu pawma meipui fe thlengpui dingin Holika chu thu a pek a. Nisienlakhawm mak tak elin Prahlad chu sansuokin a um a. Holika ruok chun a thipui a nih. Chuleiin, Prahlad sansuoka a um leiin Holi kut hi hmang hlak a nih a, hi kut hi hlimna kut a nileiin rawng chi hran hran an in thekhum hlak a nih.

RAKSHA BANDHAN: Raksha Bandhan hi July-August thla vela hmang hlak a nih a. Hi kuta hin nuhmeiin an tahai kutringah hrui am khit a, chu an va khitpek pa chu a tapa ngei a nih a, a farnu venghim sin chu a thaw ding a nih ti inentirna a nih.

KRISHNA JANMASTAMI, KRISHNA JAYANTI: Krishna hung pieng lawmna dinga kut hmang hlak chu a nih. Krishna piengni chu hlimtakin, zankhawvara hlasak le lamin, an hmang hlak a, a zinga chun zingkara inthawkin bu an nghei a, zantieng ruoi the in an suktawp hlak a nih.

DURGA PUJA/NAVARATRI: Hi kut hi September-October thla sunga hmang hlak a nih. Navaratri ti chu zan kuo tina a na, chu leiin zan 9 chen hi kut hi an hmang hlak. Zantienga inthawka zanthang chena hmang a nih. Chun, busik kut ti a ni bawk a, chuleiin busikna hmangruo, kawite dam, hmawl dam le thil dang dang hai an chawi khawm bawk hlak.

DUSSEHRA: Navaratri zova ni 10 hnungag Dussehra hi hmang a ni hlak a. Ram in Ravan a hnena hrietzingna dinga hmang hlak a nih. Suol thilthawtheina chunga thutakin hnena a changna lawmna kut khawm a nih.

MAHASIVARATRI: March-April thla sungin Mahasivaratri hi hmang a na, Shiva suklungawina dinga kut a nih.

GANESH CHATURTHI: Ganesh Chaturthi hi September thlaa hmang hlak a nih a. Hi kuta hin Ganesh chu vangneina an neina dingin an biek hlak a nih. Ganesh hi malsawmna po po neitu niin an ring a. Hi lei hin hi kut hi Ganesh suklungawina dinga hmang a nih.

Saturday, 5 May 2012

Hindutva

Hindutva ti thumal hi 'Hindu' ti le 'Tatva' ti thumal infinkhawm a nih a, a umzie chu 'Hindu sakhuo ṭhuoitu' amani Hindu nundan' amani tina a nih. Hun sawttakainthawk khan Muslim haiin an hung run hma daia Hindu sakhuo ropuina tungding tumna a lo um rawp tah a. Kumzabi 19-na le 20-na sung khan Hindu sakhuo sukharnawkna ding bika indin pawl hran hran an um a, chuonghai chu Brahma Samaj, Arya Samaj, Rama Krishna Mission le a dang dang an nih. Amiruokchu chuonghai chu an hun sung khan Hindu sakhuo pawl dang angin an um a nih.

Hindutva thawding bulpuitak hai :
 Hindutva chun Hindu sakhuo tadinga harsatna siemthei sakhuo danghai suksiet hi a tum a nih. Vedic hun, hun rangkachak (Golden Vedic Age) tungding nawk a tum a, Arya Samaj Indintu Dayananda Saraswatithaw angin mihai chu Veda buhaia kirnawk dingin anfui a nih
.
A pahninaa chun, Muslim le Kristien dan le zie thenkhat hai chu Hindutca chun a laklut a, chuonghai chu an dan le zie hrim angin a puong a. Hienghai hi an ta ng hrimin an hmangin an inchuktir a nih.

A pathumnaa chun, Kristien haiin hmun dang danga Biekin an indin angin Hindutva chun hmun dang dangah Temple bawl an tum bawk a. An lungrila sipliem chu Babri Masjid suksiet le a hmuna Ram Temple bawl hi a nih.

A palinaa chun, Hindutva chun Scheduled Tribes le Scheduled Castes mihai chu school dam, sakhuo inchuktirna hmun le fahra enkawlna hmun dam hawnginHindu dharma inchuktir a tum a, chu khelah, hieng mihai dawmkangnading hin vantlang tading sin ṭha dang dang a thaw bawk.

Hindutva hmel chi dang dang hai:

 

1.Rashtriya Swayam Sevak Sangh(RSS) hi Hindutva hnuoia pawl,zakuo bika inchei pawl(uniformed wing) an nih a, Sangh Parivar thupek angina sin an thaw hlak a nih.
2.Bharatiya Janata Party(BJP) hi politics tienga pawl an nih a, anni hi Sangh Parivar hai politics party ropui tak chu an nih.
3.Vishwa Hindu Parishad(VHP) hi khawvel pumpui Hindu inzawmkhawm pawl,khawvel pumpuia Hindu sakhuo sukhmasawn tum pawl an nih.
4.Bajrang Dal hi mani inpe pumhlum(volunteer) pawlhai dinga indin an nih.Anni hi mi le inbei huna a hmatawnga um dinga inchuktir(trained) an nih. Sipai pawl tia ko thei an nih.
5.Shiv Sena pawl hi Shiva Sipai pawl an nih a, anni khawm hi Bajarang Dal le inanga sinthaw sipai pawl an nih.
            Hieng naw khawm hi Bharatiya Mazdoor Sangh(Indian Trade Union),Hindu Munnani,Hindu Jagran Manch lepawl dang dang hai hi a tul ang peia Sangh aia sinthawtu an nih.Hieng pawlhai pop o hin RSS/VHP thupekin Hindu Sakhuo sukhmasawnna ding le venghimna dingin sin an thaw a nih